hamilelikte ultrason

.
Bu yazi Blogcu Anne'ye yazilan bir yorumken, cok uzun olunca buraya aktardim:

Aslina bakarsaniz ayni konuda yazmak istegim vardi. Fakat Blogcu Anne onceki yazilarinda ultrasonu konu edecegini belirttigi icin beklemeyi tercih ettim. Nurturia'daki yazismalari ise gozden kacirmisim.

Ultrason malum yuksek frekanstaki ses dalgalari kullanilan bir goruntuleme yontemi. ABD'de gerekmedikce ultrason cekilmiyor. Tamam sigortalarin gerekmeyen ultrasonlara para odemek istememesi bir sebep. Fakat durum eskiden boyle degilmis. Bir donem, alisveris merkezlerinde dahi 'ultrasoncu'lar turemis. Insanin hosuna gidiyor elbet surekli bebegini gorebilmek fikri. Diger taraftan kuskular epey bir artmis ultrasona karsi.

Yale Universitesi'nden Pasko Rakic'in onderliginde yapilan bir calisma ultrasonun fare embriyolarinda beyin kabugundaki hucrelerin gelisim sirasindaki goclerini etkiledigini gostermis. Yani hucreler varmasi gereken noktalara ilerleyememis ve ultrasona maruz kalma suresi arttikca bu etkinin daha da guclu oldugu gosterilmis.*

Bana bu calismadan Rakic ile calismis baska bir hoca bahsetmisti ilk olarak. Benim hic uygulamadigim bir teknik fakat deneysel olarak ultrasonu yani yuksek frekanstaki ses dalgalarini hucreleri tutunduklari yuzeyden koparmak icin kullandiklarini anlatti. Onun tavsiye ettigi, gerekmedikce ultrason cektirmemek.

Cekilen ultrasonun sikligi, suresi ayrica onemli bu durumda. Her seyde oldugu gibi abartmamak gerek diye dusunuyorum ben. Keyfi ultrasonlardan kacinmak en guvenlisi.

"We don’t want to push the panic button. It would be very wrong if women stopped having medically indicated ultrasounds because of this. Our study in mice does not mean that use of ultrasound on human fetuses for appropriate diagnostic and medical purposes should be abandoned." demis Rakic. **
Kisaca "Teshis ve tibbi gerekliligi olan ultrasonlardan kacinmamali".

*Prenatal exposure to ultrasound waves impacts neuronal migration in mice
Eugenius S. B. C. Ang, Jr, Vicko Gluncic, Alvaro Duque, Mark E. Schafer, Pasko Rakic; PNAS  August 22, 2006   vol. 103  no. 34  12903-12910

Neurons of the cerebral neocortex in mammals, including humans, are generated during fetal life in the proliferative zones and then migrate to their final destinations by following an inside-to-outside sequence. The present study examined the effect of ultrasound waves (USW) on neuronal position within the embryonic cerebral cortex in mice. We used a single BrdU injection to label neurons generated at embryonic day 16 and destined for the superficial cortical layers. Our analysis of over 335 animals reveals that, when exposed to USW for a total of 30 min or longer during the period of their migration, a small but statistically significant number of neurons fail to acquire their proper position and remain scattered within inappropriate cortical layers and/or in the subjacent white matter. The magnitude of dispersion of labeled neurons was variable but systematically increased with duration of exposure to USW. These results call for a further investigation in larger and slower-developing brains of non-human primates and continued scrutiny of unnecessarily long prenatal ultrasound exposure.

**Ultrasound affects neural development in mice http://neurophilosophy.wordpress.com/2006/08/08/ultrasound-affects-neural-development-in-mice/

18. hafta - gezi - cinsiyet

Son gunler oldukca yogundu. Nereden baslasam... Sirayla gitmeli.

26 Kasim burada Sukran Gunu idi ve bizim icin tek anlami tatil olmasiydi. "Happy Turkey Day" (Mutlu Turkiye/Turk Gunu diye ceviriyoruz biz) kutlamalari icin eski arkadaslar California'da bulusmaya karar verdik. Los Angeles'ta baslayan gezimiz, kiraladigimiz minubusle gittigimiz Joshua Tree Park ile devam etti. Bu dogal park bildigimiz col/kum, Joshua denen agac-kaktus karisimi bitki ortusu haricinde bir kac cesit ota rastlamak mumkun. Etrafinin daglarla cevrili olmasi benim gibi yillardir Florida'da yasayan biri icin gercekten ilginc. Buralarda gokyuzune uzansan dokunacak gibi hissedersin; oyle duzdur, tepe yoktur.

Jashua Tree Park'ta kamp atip yapabilenlerin (malum benim gobek ve bebek musait degil) kaya tirmanmasi planimizdi. Ilk kez colde kamp yapacaktik, ilginc olacakti. Oldu da. Eminim orada yazin kamp yapmaktan daha iyidir ama cidden cok guclu ruzgar vardi, insanin icine icine esen. Ruzgara, yaktigimiz atesin dumaninin/kumun gozlerimize saldirmasina ragmen keyifli bir gece gecirdik. Ben arabada uyudugum icin sabaha kadar esen ruzgarin sesinden baska bir dert yasamadim. Belki de yaptigim en konforlu kamplardandi.

Ertesi gun uzerimize sinmis duman kokulariyla (Smoked Turkey olduk, misss!) San Diego'ya gittik. Harika okyanus ve sahil, muhtesem manzara, ilik ruzgar. Harikaydi! Ziyaret ettigimiz 'arkadaslarin arkadaslari' o kadar lezzetli borek yapmislardi ki buraya yazmam lazim unutmamak icin. Digerlerinin de hakkini gasp ederek tika basa borek yedim. Hah bir de Etiyopya lokantasinda yediklerimiz, harikaydi. Zaten bu gezinin en vurucu sorusu "senin icinde kurt mu var?" idi. Boylece bizim bebegin bir lakabi da kurt oldu :)

San Diego'dan tekrar Los Angeles'a donus hizliydi. Hepimiz yorgunluktan dokuluyorduk. Gece 1:30'da baslayan yolculugumuz ertesi gunun ogleninde son bulmustu. Nasil bir mutluluk, huzur ve huzun! Ne arkadaslari ne de ertesi gunu dert etmeden yasamayi birakmak istedim. Ama hayat boyle. Carsamba gunu (bir kac saat once yaptigim) bir bolum sunumu amaaaa ondan onceki gun sabirsizlikla bekledigimiz ultrason randevumuz vardi.

Evet 1 Aralik gunu bebegimizi bir kez daha gorduk. Bizler dahil herkesin sabirsizlikla merak ettigi cinsiyetini de gorduk/ogrendik. Rahelcim, kesinlikle haklisin! Oglumuz oluyor!

Kuzenimin bebegi dogdugundan beri nasil duygusalim anlatamam. Bilmem bununla mi alakali. Bebegin erkek oldugunu ogrenince, ilk kez bir ultrason sirasinda duygulandim. Bir anda bir kimlik oturuverdi bebege, daha gercek, daha bizim gibi geldi. Benden 14 yas kucuk erkek kardesim var. Elimde buyudu yani. Oyle guzel bir bebekti ki, biz karga kardeslerin en guzel kuzgunu olmustu. Iste onun bebeklik gunleri geliyor gozumun onune. Cok heyecanlaniyorum :)

Tabii bu haberden sonra bugunki sunumu pek ciddiye alamadim. Yine de iyi gecti dogrusu. Kisa sureli de olsa huzurluyum. 15 Aralik'ta esas buyuk sunum var, komite toplantimda verilerimin mezun olabilmem icin yeterli olup olmadigina karar verilecek. Cok calismam lazim, cok!

12. hafta - misket limonu

Bu hafta da geride kaldik. 13. haftamiza girmis durumdayiz, henuz 12. haftayi ozetleme firsatimiz olmadi. Gectigimiz Cuma gunu tarama testini yaptirdik (12.3'te). Bu seferki ultrason cok daha detayli goruntu veriyordu, dolayisiyla izlemek cok heyecan vericiydi.

Bebegin vucudundaki tum kemik yapilari ayirt etmek mumkundu. Yuzu resimlendirilen uzayli figurlerine benziyordu. Henuz yumusak doku gelismediginden buyukce bir kafanin kucuk bir bolgesinde burun kemigi ve dis tomurcuklari ile kuru kafa/uzayliyi andiran bir goruntu cikiyordu. Ailelerimizin her ikisinde de koca kafalilik normal bir sey oldugundan bebegin kafa cevresinin bir hafta ilerden gitmesine sasirmadim ama "nasil dogacak bu koca kafa" diye korkmuyor da degilim. Omurgasindan el ve ayaklarina her sey cok netti, femur (ust bacak), radius ve ulna (on kol) kemiklerini kendim ayirt edebiliyordum. En hos kismi, bebegin yuzune 'zoom' yapilip hem kafasinin hareketlerini hem de kalbinin atisini es zamanli ayakta monitore yaklasmis H.'yi de izledigim sahneydi. Ellerini acip kapiyor - ki kocaman elleri var- ve devamli salliyordu. Guzeldi, komikti; cok cirkindi :)

Gerekli olcumler alindi, kan verildi. Simdi 2 hafta kadar beklememiz gerekiyor test sonuclarini almaya. Degisen bedenim, buyuyen gobegim, alistigim mizmiz hallerim ve gorduklerimden sonra bebegin saglikli olmasini dilemekten baska yapacak sey kalmiyor bana. Umarim her sey yolunda gider.

Babycenter'in dedigine gore 12. haftada reflekslerin gelismesi buyuk habermis -ki ultrasonda hareketlerine, ellerini acip kapasina sahit olduk. Barsaklar gelisiyor, bobreler idrar torbasina simdiden idrar uretiyormus. Kafa, yuz, sinir sistemi gelisimi ise tam hiz devam etmekte imis.

Bende ise plasentadan salgilanan progesteron sagolsun, yemek borusu ile mide arasindaki kapagin gevsemesi sonucu mide yanmasi halleri gormek -ki goruyoruz gayet- normalmis. Rahimin ust kismi pubic kemigin hemen uzerinden hissediliyormus (anatomi bilmek cok faydali bu tur farklari erkenden yakalamak icin).

Dogrusu gobegim epey buyuk (bence). Artik saklamak mumkun olmuyor. Koyu renk ve bol seyler giymek pek ise yaramiyor. Su test sonuclari bir gelse de artik bebegi saklamaktan kurtulacagim gunleri gorsem diye bekliyorum.

Bu arada biz cinsiyetini ogrenemedik bebegin. Ultrasonu yapan kisi kizlarin klitorisinin erkeklerin penisi kadar buyuk olabilecegini, ayirt etmenin zor olacagini, o yuzden bir sey soylememeyi tercih ettigini anlatti bize. Fakat biz merakimizi gizlemedigimizden genital alana bakti, bizim gordugumuz kocaman (goreceli elbet) bir keseydi ama kiz/erkek fikrimi sadece erkek lehinde %60'a degistirebildi. Mecbur 18.-20. haftayi bekleyecegiz, bir sonraki ultrasona artik.

kaynak sayfa

Bu cinsiyet konusunda ultrasonu ceken kadinin anlattiklarindan sonra daha once pek dikkat etmedigim genital organ gelisimine baktim. Sahiden de iki cinsiyet arasinda genitallerin gelisimi cok benzer. Yukaridaki fotograflar 11. hamilelik haftasinda (9. embriyonik gelisim haftasina denk geliyor) kiz (sag) ve erkek (sol) bebeklerin dis genital organlarinin resimleri (1. Anus, 2. Labio scrotal folds, 3. Legs, 4. Genital tuber, 7. Urethral groove, 8. Urogenital folds). Inanilmaz guzel!

10. hafta - kumquat ya da erik diyelim biz

10. haftamizin icindeyiz. Zaman oldukca hizli geciyor bana gore.

Bu sabah cok heyecan vericiydi. Ben NT-tarama testini yaptiracagimiz icin bugunki ultrason randevumuzun iptal edilecegini zannediyordum. Fakat telefonda bu ya da aksi onaylanamadi. Sabah her halukarda randevumuza gittik H. ile. Ultrasona girmemiz gerektigini, boylece bebegin gelisiminin hangi asamasinda oldugunun belirlenecegini ve NT-randevusunun bu bulgulara gore verilecegini ogrendik.

Ben ultrason cekilmeyecegini sansam da heyecanlanirken bulmustum kendimi, komik gelmisti. Bosa degilmis.

Bebegi gorduk, yanlamasina oylece duruyordu basta. Ben zaten bir tepki versem karnim kasildigindan goruntu kayboluyordu. Kendimi kasip gulmemeye, konusmamaya ve sadece izlemeye calistigimi hatirliyorum. Bir zaman sonra kipirdamaya basladi kollari ve bacaklari. Iste o anlar cok guzeldi. Gercekmis! Oradaymis! Hizliydi her sey. Sonra ultrasonu ceken kadin analiz icin baska bir odaya gectiginde bebegin son goruntusunu ekranda acik birakti. Guzeldi izlemek.

Ultrasonun bebege yararli bir sey olmadigini biliyorum. Ama bu NT-taramasi icin iki hafta icinde tekrar bir ultrason cekilecek olduguma sevindim dogrusu. Sanirim hic bir zaman tatmin olamayacagiz gorduklerimizle ama ilk kez bu kadar hamile hissettim. Hareket etmesi acayip guzel!

Bugun kardesim B.'nin dogumgunu, hediyesi bebegin fotografi oldu. Guzel ve unutulmaz bir gun oldu benim icin :)

Bu haftanin beklenen gelisim detaylari soyle: Zaten ultrasonunda soyledigi gibi boyu (bas-kuyruk sokumu arasi) 3.5cm. (erik kadar diyelim, buradaki kumquat denilen mandalinamsi bir meyveden bahsediyor kaynak sayfam). Kalbi neredeyse benimkinin iki kati hizla atiyor. Gelisiminin en kritik donemini atlatmis durumda. Icinde bulundugu sividan yutuyor ve bol bol hareket ediyor. Yok olmakta olan yolk sack'in yerine karaciger devreye girip alyuvar uretiyor. Ektoderm cilgin; tirnaklar cikmis, saclar belirmeye baslamis.

Benim icin ise durum daha ic acici. Derdim hic alisik olmadigim sekilde pantolonlarin belimi sikmasi. Istah sorunum yok, ne fazla ne az. Sadece iki kiloya yakin bir artis soz konusu. Ama gobegim buyudu epey. yemek yiyince hemen disa portluyor. Sindirim dertleri var elbet, barsaklar yavasliyormus bebege daha fazla besin emmek icin. Zaten vucut su topluyor. daha 3.5cm bebek ile koca gobek arasindaki iliskiyi aciklamak icin mazeretler bunlar.

Karnin disa cikik olmasini bebegin tutundugu yer belirliyormus. Benim plasenta rahimin alt duvarindaymis. Bakalim detayli ultrason ne diyecek. Gerci ondan once, yarin doktor randevumuz var, ona sorarim. Yeni gelismeler cok yakinda :)